Wankelt de VAR dan eindelijk?

Wankelt de VAR dan eindelijk?

Vrijwel elke zelfstandige zonder personeel is wel eens in aanraking geweest met de Verklaring Arbeids Relatie of kortweg VAR-verklaring. Inkt op een stukje dode boom waaruit voor de opdrachtgever blijkt dat de door hem/haar ingehuurde ZZP-er zelfstandig is of niet of misschien. Geweldig concept toch? Als opdrachtgever heb je óf zekerheid óf je mag het zelf uitzoeken. En nu gaat de VAR in 2014 eindelijk op de schop. Moeten we daar blij mee zijn? Een korte cursus VAR voor de ZZP-er. Lang verhaal, maar blijf lezen!

Er was eens…

Een probleem met ZZP-ers. Zaken als zelfstandigenaftrek, startersaftrek en (sinds 2007) de MKB-winstvrijstelling bleken een aanzuigende werking te hebben op het aantal ZZP-ers. En waarom niet? Bij € 40.000 salaris als werknemer betaal je € 15.500 aan belastingen en premie ZVW. Maak je als ZZP-er € 40.000 winst, dan betaal je bijna € 4.800 minder belasting. Wie wil dat nu niet?

De quasi-ondernemer was geboren. ZZP-ers met maar 1 of 2 opdrachtgevers. ZZP-ers die hun baan vaarwel zeiden en prompt weer werden ingehuurd door hun voormalige werkgever. ZZP-ers die vanuit een eenmanszaak gingen factureren aan een eigen BV. Alles om aan die 1.225 uren per jaar te komen en zo de ondernemersaftrekposten binnen te halen.

Dus rees de vraag in Den Haag: “Zijn deze zelfstandigen echt wel zo zelfstandig?”.

Want wat doen ZZP-ers niet? Ze dragen niet bij aan de staatskas voor sociale zekerheden als een WW-uitkering en WIA-uitkering. En ze betalen ook niet het volle pond belasting zoals werknemers dat wel doen. Met het oog op de Rijksbegroting dus een doorn in het oog van Den Haag. Wat doe je dan? Dan verzin je de zelfstandigheidsverklaring. Tot en met 2005 haalde die verklaring het bloed onder de nagels vandaan bij ZZP-ers. De Belastingdienst kon iemand als zelfstandige beoordelen en dan gaf het UWV daar een geheel eigen lezing over en kwam gewoon met een status als werknemer. Pas in 2005 trokken de Belastingdienst en het UWV één lijn en werd de VAR van toepassing voor zowel de Belastingdienst als het UWV.

Helaas werd elke ZZP-er daardoor ook slachtoffer van de VAR.

Wat moet je er dan mee?

Laat ik voorop stellen dat je niet verplicht bent een VAR te hebben of aan te vragen! Je hoeft dit alleen te doen als je opdrachtgever het eist. De opdrachtgever wil namelijk (enige) zekerheid hebben over jouw fiscale status. Met name wil de opdrachtgever het risico uitsluiten dat zij door de fiscus als jouw werkgever bestempeld wordt met een bijbehorende dikke naheffingsaanslag loonheffingen met een boete als toetje. Heb je geen VAR (of de verkeerde) dan zal vrijwel elke opdrachtgever je factuur maar deels voldoen. Met hetgeen ze achterhouden, dekken zij hun risico op een naheffingsaanslag af. Dus doe dan toch maar een VAR, maar hoe kom je eraan?

Welke smaken VAR zijn er?

We kennen er vier:

1.       VAR-loon: de fiscus ziet de inkomsten waar je de VAR voor aangevraagd hebt als inkomen uit een dienstbetrekking.

2.       VAR-ROW: de fiscus ziet je inkomen als resultaat uit overige werkzaamheden (ROW). In de volksmond freelance.

3.       VAR-WUO: de fiscus ziet de inkomsten als winst uit onderneming (WUO).

4.       VAR-DGA: de fiscus ziet de inkomsten als inkomen van de BV waar jij voor werkt als DGA.

De eerste twee verklaringen kun bij het oud papier doen. Je hebt er namelijk niets aan. Ze staan zelfs niet eens in de wet. De VAR-loon wil zeggen dat je in dienstbetrekking staat tot je opdrachtgever en de VAR-ROW wil zeggen dat de opdrachtgever zelf moet beoordelen of er sprake is van een dienstbetrekking of niet. En laten we wel wezen, dat wil de opdrachtgever liever niet doen. Ze zullen zich maar eens vergissen.

Verklaringen drie en vier zijn degenen die je nodig hebt om van al het gezever af te zijn. Je bent dan volgens de fiscus IB-ondernemer of je verricht je werk namens je BV. In beide gevallen kan je opdrachtgever met een gerust hart jouw facturen betalen.

De dienstbetrekking versus de opdrachtovereenkomst.

Zoals reeds gemeld, zal een opdrachtgever willen voorkomen dat sprake is van een (verkapt) dienstverband. Maar wat is nu een dienstverband? Iemand die verplicht is persoonlijk arbeid te verrichten voor een opdrachtgever die verplicht is daarvoor te betalen, waarbij de opdrachtnemer verplicht is aanwijzingen van de opdrachtgever op te volgen (gezagsverhouding). Klaar! En laat ik dat nog maar eens duidelijk stellen: basta! Geen tijdslimiet, geen bepalingen over incidenteel werk, niets.

Leg nu die definitie eens naast de overeenkomst met je opdrachtgever. Jij gaat werk verrichten voor de opdrachtgever die jou ervoor betaalt en je moet zijn aanwijzingen opvolgen. Zie hier de reden van alle dilemma’s en dus ook de reden van de verschillende vragen op het aanvraagformulier.

De fiscus wil zich namelijk een oordeel kunnen vormen over de mate waarin jij persoonlijk het werk moet verrichten, de mate waarin je aanwijzingen van je opdrachtgever moet opvolgen en de wijze waarop je betaald wordt. Had de fiscus het daarbij gelaten (wel of geen dienstbetrekking) dan was het wellicht niet zo’n janboel geworden.

Maar de fiscus gaat helaas verder dan dat en daar ontstaan de problemen. Ze wil met hetzelfde formulier ook vaststellen in hoeverre je dan wel of niet ondernemer bent. En dus is de VAR gaan zweven door ZZP-end Nederland als de beslissing of je wel of geen ondernemer bent voor de inkomstenbelasting. En laat de VAR daar nu juist geen enkele werking hebben! De VAR is expliciet gekoppeld aan de Wet op de loonbelasting en dient dus enkel het doel duidelijkheid te verschaffen voor de opdrachtgever.

De misverstanden.

Doordat de VAR-aanvraag diverse vragen bevat die dienen tot vaststelling van de (uiterlijke) kenmerken van een onderneming, is het misverstand ontstaan waarbij ZZP-ers hun fiscale status voor de inkomstenbelasting zijn gaan ontlenen aan de VAR. Denk in dit geval met name aan de vragen over het aantal klanten, de omzet, het aantal uren en de vragen over de uiterlijke kenmerken van je bedrijf. Wees er dus op bedacht dat de VAR daar niet over gaat. In theorie kun je een IB-ondernemer zijn met een VAR-ROW. Of je dus in aanmerking komt voor de zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling heeft niets van doen met de VAR.

Een bijzondere plek hierin heeft het aantal klanten. Bij de borrel gehoord: “Je moet minstens 3 opdrachtgevers hebben, dan ben je ondernemer”. Was het maar zo simpel. Ten eerste is van belang of er een opdrachtgever tussen zit waar je een fors deel van je inkomen verdient (> 70%) en ten tweede is de interne richtlijn bij de fiscus ‘liefst minstens 5 opdrachtgevers’.

Daarnaast leeft het misverstand dat de VAR er is voor je bedrijf. Dat is geenszins het geval. De VAR is er per werkzaamheid. Herstel je overdag elektrische installaties en geef je in de avonduren cursussen over doe-het-zelven, dan heb je dus twee VAR-verklaringen nodig en dus geef je ook per werkzaamheid het aantal klanten, opbrengsten en uren op.

Tot slot merk ik dat veel ZZP-ers de aanvraag zo invullen dat een VAR-WUO of VAR-DGA afgegeven wordt. Bij de aanvraag kijk je immers vooruit en dan kun je best stellen dat je verwacht 8 opdrachtgevers te halen in het komende jaar. Let er in dat verband wel op dat als de situatie wijzigt (je haalt bijv. maar 2 opdrachtgevers) dat je dan de aanvraag moet herzien. Je aanvraag wordt doorgaans niet vooraf getoetst namelijk.

De Quasi-ondernemer.

Het mag duidelijk zijn dat de overheid nu een lelijk grijs gebied geschapen heeft. Immers, er zijn voldoende ZZP-ers die optreden als ‘ondernemer’ volgens de KvK, ZZP-ers die menen recht te hebben op de fiscale ondernemersvoordelen en tevreden zijn met hun arbeidsongeschiktheidsverzekering en geen recht op WW. Maar goed, wat de burger wenst, is niet wat de overheid doet. Deze ZZP-ers opereren vrijwel als zelfstandig ondernemer, maar komen in de knel met hun VAR omdat de toets voorschrijft dat er minstens 3 (zo niet 5) opdrachtgevers dienen te zijn. Deze groep wordt getroffen door een fiscus die bij controles aftrekposten terugneemt, aftrek van kosten weigert en dat alles aftopt met een leuke boete. Saillant detail is dat juist de Belastingdienst talloze quasi-ondernemers inhuurt waarvan zeker is dat de fiscale status voor de loonheffingen volgens alle vorenstaande regels op zijn zachts gezegd onduidelijk is.

En dus?

Tja, hoe los je dit op? Ik ben al langer van mening dat de fiscus de VAR in haar huidige vorm moet afschaffen. Het grijze gebied moet geen onderdeel meer zijn van de VAR. De VAR moet in mijn visie een antwoord geven op een vraag: “is deze ZZP-er wel of niet in loondienst van de opdrachtgever”. Klaar! Geen grijs gebied, geen VAR-ROW, geen discussies over verkapte dienstverbanden. Een VAR-ja en een VAR-nee moet voldoende zijn.

De pijnlijke toekomst

Een simpele VAR-ja of VAR-nee is natuurlijk te makkelijk en dus komt de overheid in 2014 met een internetmodule via het nog op te starten ondernemersplein in samenwerking met de KvK. Een module waarin opdrachtnemer en opdrachtgever vragen kunnen beantwoorden die antwoord geven op de vraag of de opdrachtnemer wel zo zelfstandig is.

De opdrachtgever moet in die module ook tekenen voor zijn verantwoordelijkheid. Oftewel: met de ondertekening van de toets geeft de opdrachtgever aan dat hij de verantwoordelijkheid draagt voor belastingen en premies indien achteraf blijkt dat de ingevulde toets niet overeenstemt met de werkelijkheid.

Ben ik nou gek of lees ik hier gewoon dat de opdrachtgever nog geen steek verder is dan de VAR-ROW? Bij de VAR-ROW weet de opdrachtgever immers ook niet op voorhand of er al dan niet sprake is van een verkapte dienstbetrekking en daar verandert een dergelijke module op internet niets aan. Of toch wel? Ja, inderdaad. Als extraatje tekent de opdrachtgever nu ook nog eens voor zijn verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid.

Waarom moet het toch altijd zo moeilijk gemaakt worden….?

Houdt www.syfers.nl in de gaten voor toekomstige ontwikkelingen over de VAR en diens opvolger.

Terug naar de Kennisbank

logo-pzoSyfers ondersteunt PZO, de grootste onafhankelijke belangenorganisatie voor zelfstandige, bij het beantwoorden van fiscale vragen. Ook wordt er iedere maand een tip geplaatst in de PZO nieuwsbrief. Bekijk de website.